Implantnet

Θέματα παιδείας, κοινωνίας, οδοντιατρικής επιστήμης και όχι μόνο…

H ιστορία των οδοντικών εμφυτευμάτων: Μια τυχαία ανακάλυψη που άργησε να εφαρμοστεί.

image Branemark

Αφετηρία για αυτό το άρθρο στάθηκε η διαπίστωση μου, ότι λείπει από την ελληνική διαδικτυακή βιβλιογραφία, αν μπορεί να σταθεί αυτός ο όρος, μια εκτενής αναφορά του πώς φτάσαμε έως εδώ στον χώρο της εμφυτευματολογίας. Η ιστορία έχει πολλά να μας διδάξει, για το πώς μια τυχαία ανακάλυψη, που έμελε να αλλάξει τις ζωές εκατομμυρίων ασθενών και να κάνει πλούσιους αρκετούς οδοντιάτρους στην αλλοδαπή, άργησε 30 ολόκληρα χρόνια να εφαρμοστεί.

H λέξη οστεοενσωμάτωση, που αποτελεί μετάφραση από την αντίστοιχη ξενόγλωσση osseointegration, έχει σαν παράγωγο την ελληνική λέξη οστεώνας (osteon), το οστούν (bone), και την λατινική λέξη  integrare, που σημαίνει ολοκληρώνω. Ο όρος αναφέρεται στην άμεση δομική και λειτουργική σύνδεση, ανάμεσα στο ζωντανό οστούν και στην επιφάνεια ενός τεχνητού υλικού όπως είναι το οδοντικό εμφύτευμα.  Ένας άλλος ορισμός, αναφέρεται στον σχηματισμό ενός διάμεσου χώρου ανάμεσα στο εμφύτευμα και το οστούν, χωρίς την παρεμβολή μαλακού συνδετικού ιστού. Ουσιαστικά πρόκειται για οστούν που εναποτίθεται πάνω στην επιφάνεια του εμφυτεύματος, χωρίς την μεσολάβηση μαλακού ιστού και αυτό επιβεβαιώνεται μικροσκοπικά.

Η οστεοενσωμάτωση παρατηρήθηκε αρχικά χωρίς να ερμηνευτεί, από τους Bothe, Beaton, και Davenport το 1940. Οι Bothe et al. ήταν οι πρώτοι ερευνητές, που εμφύτευσαν τιτάνιο σε πειραματόζωο, και διαπίστωσαν την τάση ένωσης του με το οστούν. Οι Bothe et al. ανέφεραν ότι λόγω της στοιχειώδους φύσης του τιτανίου, της ισχύος και της σκληρότητας του, θα μπορούσε μελλοντικά να χρησιμοποιηθεί σαν προσθετικό υλικό. Η οστεοενσωμάτωση περιγράφηκε αργότερα, από τους Gottlieb και Leventhal το 1951. Ο Leventhal, τοποθέτησε βίδες τιτανίου σε μηριαίο οστούν αρουραίων, και παρατήρησε ότι στο τέλος των 6 εβδομάδων, οι βίδες ήταν ελαφρά πιο σφιχτές απότι αρχικά, στις 12 βδομάδες, ήταν περισσότρερο δύσκολο να αφαιρεθούν και στο τέλος των 16 εβδομάδων οι βίδες ήταν τόσο σφιχτές που σε ένα δείγμα το μηριαίο οστούν έσπασε στην προσπάθεια αφαίρεσης της βίδας. Ο μικροσκοπικός έλεγχος της δομής του οστού δεν αποκάλυψε καμμία αντίδραση στα εμφυτεύματα. Η δοκίδωση του οστού εμφανίστηκε απόλυτα φυσιολογική. Αυτές οι αντιδράσεις που περιγράφτηκαν από τους Leventhal και Bothe et al. αργότερα αποδόθηκαν με τον όρο οστεοενσωμάτωση από τον Per-Ingvar Brånemark (1929-2014). Το 1952, ο Per-Ingvar Brånemark από την Σουηδία έκανε ένα πείραμα, όπου χρησιμοποίησε ένα οπτικό εξάρτημα απο τιτάνιο, για να μελετήσει την ροή του αίματος στο οστό του κουνελιού. Στο τέλος του πειράματος, όταν ήρθε ή ώρα να τα αφαιρέσει, διαπίστωσε ότι το οστούν είχε εισχωρήσει τόσο ολοκληρωτικά, που το εξάρτημα ήταν αδύνατο να αφαιρεθεί. Ο Brånemark το αποκάλεσε αυτό οστεοενσωμάτωση («osseointegration») και όπως και οι Bothe et al. και Leventhal πριν από αυτόν, είδε την πιθανότητα για χρήση στον άνθρωπο.

Μετά από μια μακρά περίοδο ελέγχων, για να σιγουρευτεί ότι το τιτάνιο δεν θα αποβληθεί από τον ανθρώπινο οργανισμό, ο Branemark συγκέντρωσε 20 φοιτητές από το εγαστήριο του, όπου στο οστούν του άνω βραχίονα τους εισήχθηκε ένα εξάρτημα τιτανίου. Αναρωτιέμαι ποιά επιτροπή δεοντολογίας, θα επέτρεπε σήμερα την διεξαγωγή μιας τέτοιας έρευνας. Πρέπει σαν ακαδημαικοί να έχουμε την δυνατότητα να διακρίνουμε τα όρια του εφικτού και του υπερβολικού. Σήμερα με τόσους περιορισμούς, καταλήγουμε σε εργασίες που απέχουν πραγματικά από αυτό που αναζητούμε. Για να καταλάβουμε πόσο σήμερα απέχουμε από αυτήν την εποχή, αρκεί να ακούσουμε τον  Dr Tomas Albrektsson, έναν από τους πιο αφιερωμένους συνεργάτες του στο Πανεπιστήμιο του Gothenburg, που λέει χαρακτηριστικά για αυτό το πείραμα, ότι κάθε αρσενικό στο εργαστήριο θεωρήθηκε εθελοντής. Ολοι τους έχουν από τότε μια θαυμάσια ουλή μέχρι σήμερα, ο Albrektsson είναι ο μόνος που την γλίτωσε επειδή χρειαζόταν ένα control.

Branemark's_initial_radiograph

Στην οδοντιατρική η εφαρμογή της οστεοενσωμάτωσης άρχισε στα μέσα του 1960 ως αποτέλεσμα της δουλειάς του Brånemark. Το  1965, ο Brånemark, που εκείνη την εποχή ήτσν Καθηγητής της Ανατομικής στο Πανεπιστήμιο του Gothenburg, τοποθέτησε οδοντικά εμφυτεύματα στον πρώτο ασθενή. Αυτός ο ασθενής είχε υπερωοσχιστία και ήθελε εμφυτεύματα για να υποστηρίξει τον obturator. Ο ασθενής αυτός ο Gösta Larsson πέθανε το 2005, με τα αρχικά εμφυτεύματα ακόμα στην θέση τους 40 χρόνια σε λειτουργία.

Στα μέσα του 1970 ο  Brånemark συνεργάστηκε εμπορικά με την Σουηδική αμυντική βιομηχανία Bofors για να κατασκευάσει οδοντικά εμφυτεύματα και εργαλεία για την τοποθέτηση τους. Τελικά ένα παρακλάδι της Bofors, η Nobel Pharma, δημιουργήθηκε για να επικεντρωθεί σε αυτήν την γραμμή παραγωγής.

Ο Brånemark ξόδεψε σχεδόν 30 χρόνια για να αποδεχτεί η επιστημονική κοινότητα την οστεοενσωμάτωση ως μια βιώσιμη διαδικασία. Αυτό δεν μου προξενεί εντύπωση. Ο δρόμος για την επιτυχία δεν είναι ποτέ στρωμένος με λουλούδια ούτε βάια των φοινίκων. Αρκετά συχνά συναντάς κομπλεξικούς, καθηγητές του αντικειμένου, που είναι πρόθυμοι να απαξιώσουν οτιδήποτε αγνοούν. Στην Σουηδία αρκετά συχνά και ανοικτα τον είχαν γελοιοποιήσει στα επιστημονικά συνέδρια. Το πανεπιστήμιο του σταμάτησε την χρηματοδότηση της έρευνας του, πράγμα που τον ανάγκασε να ανοίξει μια ιδιωτική κλινική για να συνεχίσει την θεραπεία των ασθενών. Ακόμα μια φορά το Πανεπιστήμιο σε αναγκάζει να γίνεις πλούσιος εγκαταλείποντας το.  Τελικά μια νέα γενιά ακαδημαικών άρχισε να προσέχει την δουλειά που γινόταν στην Σουηδία. Ο γενημένος στην Μάλτα Καναδός πια προσθετολόγος  George Zarb, συνετέλεσε ώστε η έννοια της οστεοενσωμάτωσης να έρθει στον ευρύτερο κόσμο. Tο Σουηδικό National Board of Health and Welfare τελικά αποδέχτηκε τα εμφυτεύματα του Brånemark το 1978. Το 1983 ένα συνέδριο που έγινε στο Toronto, ήταν η καθοριστική καμπή, ώστε τελικά η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα να αποδεχτεί το έργο του Brånemark.

Νταμπαράκης Νικόλαος, Αναπλ. Καθηγητής Στοματικής Χειρουργικής & Εμφυτευματολογίας ΑΠΘ

Advertisements

Single Post Navigation

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: