Implantnet

Θέματα παιδείας, κοινωνίας, οδοντιατρικής επιστήμης και όχι μόνο…

Φόβος ασθενή για τον οδοντίατρο. Αιτίες

Στην καθημερινή οδοντιατρική πράξη οι οδοντίατροι συχνά αντιμετωπίζουν παιδιά αλλά και ενήλικες ασθενείς, οι οποίοι καταβάλλονται από ανησυχία ή φοβία. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες προσέγγισης της φύσης και της αιτιολογίας της ανησυχίας καθώς και της πρόληψης αλλά και της αντιμετώπισής της. Αυτή η ανησυχία μπορεί να κυμαίνεται σε ένταση από ασθενή σε ασθενή. Το μέγεθος του προβλήματος μπορεί να κατανοηθεί μετά από απαντήσεις που δίνουν οι ασθενείς σε ερωτηματολόγια με κλιμάκωση στο βαθμό της ανησυχίας, όπου βρέθηκε, ότι η συντριπτική πλειονότητα είναι κάπως ανήσυχοι, ενώ και ένα σημαντικό μέρος αυτών είναι αρκετά ανήσυχοι. Υπάρχει τέλος και ένα μικρό ποσοστό, το οποίο λόγω της πολύ υψηλής ανησυχίας, αποφεύγει εντελώς την οδοντιατρική θεραπεία με επακόλουθες επιπτώσεις στη στοματική του υγεία. Οι ασθενείς που πάσχουν από οδοντιατρική φοβία, παρουσιάζουν σημαντικά περισσότερες τερηδονισμένες επιφάνειες και δόντια. Κάποιες μελέτες αναφέρουν ότι οι γυναίκες παρουσιάζουν περισσότερη ανησυχία απ’ ότι οι άνδρες, όπως και τα άτομα νεαρής ηλικίας, με χαμηλό μορφωτικό και οικονομικό επίπεδο και με διανοητική υστέρηση. Αναφορικά με τον παράγοντα είδος θεραπείας, οι δύο περισσότερο γενεσιουργικές αιτίες ανησυχίας είναι οι ενδοστοματικές ενέσεις και το τρόχισμα με την χειρολαβή υψηλών ταχυτήτων.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΦΟΒΟΥ-ΑΝΗΣΥΧΙΑΣ

Η οδοντιατρική φοβία κυρίως αποδίδεται σε προηγούμενες επώδυνες εμπειρίες των ασθενών από επισκέψεις τους σε οδοντιάτρους. Σε μια μελέτη, οι ασθενείς με φοβίες, είχαν την εμπειρία τουλάχιστον μιας τραυματικής συνεδρίας. Από αυτούς, αρκετοί είχαν και δεύτερη τραυματική εμπειρία. Τέλος υπήρχαν και ασθενείς με τέτοια δυσάρεστη εμπειρία την πρώτη φορά, που δεν επέστρεψαν για άλλη οδοντιατρική επίσκεψη. Αν και αυτές οι τραυματικές εμπειρίες δεν έχουν περιγραφεί με λεπτομέρειες, οι ασθενείς ανέφεραν ότι δοκίμασαν φυσικό πόνο, αίσθημα τρόμου, και τον φόβο μιας επαπειλούμενης βλάβης. Η ομάδα ελέγχου (χωρίς φοβίες) ανέφεραν μικρότερο βαθμό τραύματος.

Οι Molin και Seeman αναφέρθηκαν στις οδοντιατρικές εμπειρίες ενός δείγματος 19 ασθενών με σοβαρές φοβίες από την Σκανδιναβία. Σχεδόν 80% του δείγματος, ανέφεραν ότι οι εμπειρίες τους από τους οδοντιάτρους «προκάλεσαν ή σημαντικά συνέβαλαν» στην ανησυχία τους για τον οδοντίατρο. Τα υποκείμενα συμπεριέλαβαν στις περιγραφές τους αυτό που νομίζουν ότι είναι ακατάλληλη οδοντιατρική θεραπεία και την «βάρβαρη μεταχείριση» από τους οδοντιάτρους. Ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού, αναφέρει τουλάχιστον μια τραυματική εμπειρία κατά την διάρκεια της οδοντιατρικής θεραπείας. Επιπρόσθετη υποστήριξη για την σημαντικότητα του προηγούμενου οδοντιατρικού τραύματος βρέθηκε από τον Kleinknecht και τους συνεργάτες του, που υπέβαλαν μια σειρά από ερωτήσεις σε 487 ασθενείς για τις ανεπιθύμητες αντιδράσεις τους από την οδοντιατρική πράξη. Στο δείγμα τους, το 8% ανέφερε αυτό που τους φαίνεται σαν ιατρικό σφάλμα του οδοντιάτρου και το 7% είχε την εμπειρία αυτού που πίστευαν ως λάθος μεταχείριση, όπως για παράδειγμα την άρνηση του οδοντιάτρου να χρησιμοποιήσει αναισθητικό όταν το ζητούσε ο ασθενής.

Μερικοί ασθενείς είναι περισσότερο ευαίσθητοι σε οδυνηρές διαδικασίες απ’ ότι άλλοι, αν και δεν είναι ξεκάθαρο κατά πόσο είναι υπερευαίσθητοι μόνο στον οδοντικό πόνο ή και σε πόνο άλλης προέλευσης. Ο Klepac και οι συνεργάτες του, βρήκαν αρκετά επιχειρήματα στην υπόθεση ότι αυτοί οι ασθενείς είναι υπερευαίσθητοι στον πόνο γενικά. Εφάρμοσαν ηλεκτρική διέγερση στα δόντια και το αντιβράχιο των υποκειμένων βάζοντάς τους σε κατηγορίες είτε σαν υψηλά ανήσυχους για την οδοντιατρική θεραπεία ή σε λιγότερο ανήσυχους. Αν και μέσα σε κάθε ομάδα, το υποκείμενα δοκίμασαν παρόμοια επίπεδα στην ουδό του πόνου και αντοχής και για τους δύο τύπους οδυνηρής διέγερσης, η ομάδα των υψηλά ανήσυχων υποκειμένων βαθμολογούσε αυτές τις εντυπώσεις σαν περισσότερο έντονες. Άλλη μία μαρτυρία που υποστηρίζει την υπόθεση της γενικής υπερευαισθησίας δίνεται από τους Shoden και Borland, οι οποίοι διεξήγαγαν συνεντεύξεις σε βάθος με πολύ ανήσυχους ασθενείς και με φυσιολογικούς (ομάδα ελέγχου). Βρήκαν ότι περίπου οι μισοί από τους ανήσυχους ασθενείς (47%), ανέφεραν χαμηλή γενικά αντοχή στον πόνο, ενώ αντιθέτως μόνο το 8% των φυσιολογικών της ομάδας ελέγχου ανέφεραν χαμηλή αντοχή στον πόνο. Μερικές μελέτες, εντούτοις, δείχνουν ότι αρκετά φοβισμένοι ασθενείς στο οδοντιατρείο έχουν χαμηλή αντοχή ειδικά στον οδοντιατρικό πόνο. Οι Molin και Seeman βρήκαν από τις συνεντεύξεις τους σε ασθενείς με φοβία για τον οδοντίατρο, ότι το 63% ανέφεραν μικρή ανησυχία και για άλλες μορφές ιατρικής θεραπείας.

Μερικοί ερευνητές έχουν προτείνει, ότι η ανησυχία στο οδοντιατρείο είναι απλά μία όψη μιας υψηλής γενικής ανησυχίας και δυσθυμίας, πολλαπλών φοβιών και κρίσεων πανικού που υπάρχει στο γενικό πληθυσμό. Σε ένα δείγμα, το 84% (11 στους 13) των υψηλά οδοντιατρικά ανήσυχων ασθενών θεωρήθηκαν ότι είναι «υπερβολικά ανήσυχοι» γενικά. Σε ένα άλλο δείγμα, το πορτρέτο της προσωπικότητας των ασθενών με φοβίες στο οδοντιατρείο ήταν παρόμοιο με ένα κοινά αποδεκτό δείγμα των ανήσυχων νευρωτικών.

Μία άλλη αντίληψη για την προέλευση της ανησυχίας στο οδοντιατρείο, είναι ότι οι γονείς (ιδιαίτερα μια υπερβολικά εμπλεκόμενη μητέρα) κάνουν το παιδί ανήσυχο για την οδοντιατρική, και αυτή του η αντίδραση διατηρείται μέχρι την ενηλικίωση. Σε άλλες μελέτες, σημαντικά περισσότεροι ασθενείς με φοβίες στο οδοντιατρείο είχαν ένα μέλος της οικογένειάς τους με μια μη ευνοϊκή συμπεριφορά προς την οδοντιατρική απ’ ότι συνέβαινε σε φυσιολογικούς ασθενείς. Άλλη επίσης εργασία δείχνει ότι περισσότερο από το 1/3 των ασθενών με φοβίες στο οδοντιατρείο είχαν τουλάχιστον ένα μέλος της οικογένειάς τους το οποίο φοβόταν την οδοντιατρική, συνήθως, το φοβισμένο μέλος ήταν η μητέρα. Εκτός της μητέρας, άλλα μέλη της οικογένειας, φίλοι αλλά και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης συμβάλλουν σ’ αυτή την ανησυχία διαδίδοντας ανεπιθύμητες όψεις της οδοντιατρικής θεραπείας και διάφορες ιστορίες «τρόμου».

Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του οδοντιάτρου και του προσωπικού του, συμβάλουν επίσης στην αύξηση της ανησυχίας του ασθενή ή στον περιορισμό της. Η ανησυχία των ασθενών αυξάνεται με τις προσβολές των οδοντιάτρων ή με τον φόβο της προσβολής, και είναι το ίδιο σημαντική παράμετρος τόσο σε ασθενείς με φοβίες όσο και χωρίς. Για παράδειγμα, ο Gale ρώτησε ασθενείς με μικρή και μεγάλη ανησυχία για τον οδοντίατρο, να ταξινομήσουν 25 αντικείμενα της οδοντιατρικής, με την σειρά που αυξάνουν την ανησυχία τους. Τρίτο στην κατάταξη ανάμεσα στα 25 ήταν η δήλωση: » Ο οδοντίατρος σου λέει ότι έχεις άσχημα δόντια, » και έβδομο ήταν: » Ο οδοντίατρος γελά όταν κοιτά τα δόντια σου. » Επίσης σε έρευνά τους οι D. S. Scott and R. Hirschman βρήκαν ότι το 10% θα δοκίμαζε τρόμο αν ο οδοντίατρος τους έλεγε ότι είχαν άσχημα δόντια.

Συγγραφείς: Τσομπάνογλου Ανδρέας & Νταμπαράκης Νίκος

Advertisements

Single Post Navigation

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: